Η Οδύσσεια δεν είναι μόνο μια ιστορία με τέρατα και ταξίδια. Είναι ένας τρόπος να μάθεις πώς ένας άνθρωπος κρατάει το μυαλό του ξύπνιο όταν όλα γύρω του τον σπρώχνουν να φοβηθεί, να θυμώσει ή να ξεχαστεί.
Ο Όμηρος έδωσε στους Έλληνες δύο μεγάλες ιστορίες, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Μέσα τους υπάρχουν πόλεμος, οικογένεια, τιμή, φόβος, θυμός, φιλία, φιλοξενία, θεοί και άνθρωποι. Γι' αυτό τον διαβάζουμε ακόμη: επειδή μιλάει για πράγματα που δεν παλιώνουν.
Η Οδύσσεια είναι η ιστορία της επιστροφής. Ο Οδυσσέας θέλει να γυρίσει σπίτι, αλλά πρέπει να περάσει από δοκιμασίες. Κάθε δοκιμασία ρωτάει κάτι δύσκολο: θα χάσεις τον έλεγχο, ή θα θυμηθείς ποιος είσαι και πού θέλεις να πας;
Μια δυνατή ανάγνωση είναι ότι το ταξίδι δεν γίνεται μόνο στη θάλασσα. Γίνεται και μέσα στο μυαλό. Τα τέρατα, οι πειρασμοί και οι κίνδυνοι μοιάζουν με εσωτερικούς εχθρούς: βιασύνη, περηφάνια, φόβο, ξεχασιά και θυμό.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Κοιτάζει θάλασσες, περάσματα, νησιά, εμπόριο, κινδύνους και ευκαιρίες από πολλές κατευθύνσεις. Γι' αυτό η ελληνική σκέψη μοιάζει συχνά Οδυσσειακή: δεν βλέπει μόνο ένα πράγμα, βλέπει σχέσεις, διαδρομές και μοτίβα.
Αίαντα, το όνομά σου βρίσκεται μέσα στον ίδιο μεγάλο Ομηρικό κόσμο. Ο Αίας και ο Οδυσσέας δεν είναι ξένοι μεταξύ τους: είναι δύο διαφορετικοί τύποι ήρωα, ο ένας η σταθερή δύναμη και ο άλλος ο ευκίνητος νους.
Αίαντα, όταν διαβάζεις την Οδύσσεια, δεν μαθαίνεις μόνο αρχαία ιστορία. Μαθαίνεις πώς να σκέφτεσαι όταν κάτι είναι δύσκολο. Ο δικός σου Πολύφημος μπορεί να είναι ο φόβος, η βαρεμάρα, η βιασύνη ή ο θυμός. Το κόλπο του Οδυσσέα είναι να σταματάει, να παρατηρεί, να θυμάται τον σκοπό του και μετά να πράττει.
